Scriptie Bekkenpijn en cranio - samenvatting

Voorwoord

Eindconclusie

Hoofdstuk 1 - bekkenpijn

Hoofdstuk 2 - craniosacraal therapie

Hoofdstuk 3 - de toegevoegde waarde van craniosacraal therpaie bij bekkenpijn

Voorwoord

Ik heb zelf in 2002/2003 zware bekkeninstabiliteit gehad, zoals we het toen nog noemden. Eerst gedurende de zwangerschap moeten stoppen met werken, niet meer uit een auto kunnen komen, trap lopen het liefst maar 1 keer per dag, mijn dochter van 2 jaar oud, niet meer kunnen tillen. Daarna een moeilijke bevalling gehad, waardoor de bekkenpijn nog is versterkt. Stap voor stap opnieuw moeten leren lopen, fietsen, vrijen, bewegen. Jaren gewerkt aan mijn spieren en mijn mentale gesteldheid, tot een acceptabel niveau. Totdat ik bij een cranio sacraal therapeut kwam, 14 jaar later, sindsdien heb ik echt weer kwaliteit van leven, ik dans, lach, speel.

Wat komt er uit het onderzoek naar voren?

Geen eenduidige oorzaak, geen bewezen oorzaak, mogelijk veel meer dan alleen fysiek. Er is onderzoek gedaan naar de oorzaken van bekkenpijn gerelateerd aan de zwangerschap. Er wordt zichtbaar dat de oorzaak niet alleen fysiek door de spieren of verwekende botten komt. Andere oorzaken kunnen te maken hebben met onveilige hechting, onverwerkte seksuele of relationele ervaringen, moeite met herkennen of reguleren van emoties. Vanuit de levensfilosofie wordt er bij bekkeninstabiliteit gesproken over braaf zijn en in het gareel lopen. Er kan dus veel meer spelen dan alleen een fysiek probleem. Deze erkenning is voor veel vrouwen heel belangrijk.

Aanpak veelal nog masculien 'mevrouw dit hoort er gewoon bij' De reguliere aanpak van zwangerschap gerelateerde bekkenpijn kent verschillende knelpunten. De mogelijke oorzaken zijn nog niet wetenschappelijk onderbouwd, ook niet van verlies van spierkracht. Mede hierdoor is er een gebrek aan eenduidige, evidence-based richtlijnen, waardoor de behandeling per zorgverlener sterk kan verschillen. Vrouwen ervaren geregeld dat hun klachten niet serieus worden genomen of dat ze te laat worden doorverwezen. Daarnaast ontbreekt het vaak aan multidisciplinaire samenwerking, terwijl zwangerschap gerelateerde bekkenpijn een complex ziektebeeld is van lichamelijke en psychosociale factoren. Ook is er nog te weinig aandacht voor de invloed van stress, angst en pijnbeleving, ondanks toenemend bewijs dat deze factoren het klachtenbeloop beïnvloeden. Tot slot zijn niet alle toegepaste interventies wetenschappelijk onderbouwd, wat de effectiviteit van de behandeling kan beperken. Regulier wordt er vaak een masculiene (hardere) aanpak gekozen, terwijl cranio een zachte lichaamsgerichte therapie is, feminien en zacht, dus veel beter passend bij het bekken en zwangerschap.

Ook kaakklachten Vaak hebben vrouwen met bekkenklachten ook kaakklachten, deze gewrichten lijken in vorm ook op elkaar.

Eindconclusie

In dit onderzoek heb ik mogen ervaren hoe craniosacraal therapie kan bijdragen aan het herstel van vrouwen met bekkenpijn na de zwangerschap. Binnen het totaal aan zorg rondom deze klachten kan deze therapie een waardevolle, zachte aanvulling zijn.

Door aandacht te geven aan zowel het fysieke als het emotionele aspect van herstel – het ontspannen van de fascia, het balanceren van het zenuwstelsel en het toelaten van innerlijke ruimte – ontstaat er vaak verlichting van pijn, meer bewegingsvrijheid en groeiend vertrouwen in het eigen lichaam.

Voor mij onderstreept deze casus het belang van samenwerking tussen verschillende disciplines. Wanneer craniosacraal therapie wordt gezien als onderdeel van een breder behandeltraject, ontstaat er een zorg waarin vrouwen zich volledig gezien en ondersteund voelen – lichamelijk én emotioneel.

Craniosacraal therapie nodigt uit tot herstel van binnenuit: via zachtheid, aandacht en respect voor wat het lichaam te vertellen heeft. In die ruimte kan een vrouw haar balans, vertrouwen en vitaliteit hervinden.

Zwangerschap gerelateerde bekkenpijn

Wat is bekkenpijn?

Zwangerschap gerelateerde bekkenpijn ontstaat door veranderingen in het lichaam tijdens de zwangerschap en kan ook na de bevalling aanhouden.

• Ongeveer 50% van de vrouwen ervaart bekkenpijn tijdens de zwangerschap.
• Circa 25% heeft nog klachten na de bevalling.
• Bij ongeveer 1 op de 10 vrouwen blijft de pijn zelfs jarenlang bestaan.

Bekkenpijn is dus veelvoorkomend, maar wordt vaak onderschat. Het hoort niet "gewoon bij de zwangerschap" en verdient serieuze aandacht en behandeling.

Wat verandert er in het lichaam tijdens de zwangerschap?

Tijdens de zwangerschap past het lichaam zich aan om ruimte te maken voor de groei van de baby en om de bevalling mogelijk te maken:

• Hormonen maken gewrichten en banden soepeler, zodat het bekken kan uitzetten.
• Het zwaartepunt van het lichaam verschuift naar voren, waardoor de onderrug meer belast wordt.
• Spieren, vooral buik- en bekkenbodemspieren, rekken uit en verzwakken tijdelijk.
• De houding verandert, wat spanning kan veroorzaken in rug en bekken.

Na de bevalling heeft het lichaam tijd nodig om te herstellen. De banden en spieren worden langzaam weer steviger, maar het tillen en verzorgen van de baby vraagt ondertussen veel van het bekken.

Lichamelijke oorzaken van bekkenpijn

Bekkenpijn ontstaat meestal door een combinatie van factoren. De belangrijkste zijn:

• Hormonen: Maken banden soepeler, maar soms te slap, waardoor gewrichten minder stabiel worden.
• Spierzwakte: Verzwakte buik- en bilspieren kunnen het bekken niet goed ondersteunen.
• Veranderd zwaartepunt:
De houding verandert door het extra gewicht, wat rug en bekken zwaarder belast.
• Spanning in de psoas-spier:
De diepe heupspier raakt vaak gespannen door groei van de baby en stress. Dit kan uitstralingspijn geven in rug, lies of bekken.
• Overgevoelig zenuwstelsel (centrale sensitisatie):
Als pijn lang duurt, raakt het zenuwstelsel overprikkeld. Daardoor blijft pijn bestaan, ook als het weefsel genezen is.
• Veranderingen in de fascia (het bindweefsel):
Speciale cellen in het bindweefsel (myofibroblasten) houden spanning vast, vooral bij stress of langdurige belasting.
• Bevallingswijze:
Na een kunstbevalling of keizersnede komt bekkenpijn vaker voor dan na een spontane vaginale bevalling.
• Andere risicofactoren:
Overgewicht, eerdere rugklachten en verminderde conditie vergroten de kans op aanhoudende pijn.

Psychische en emotionele factoren

Naast fysieke oorzaken spelen emoties en stress vaak een rol:

• Stress, angst en vermoeidheid verergeren de pijn.
• Trauma's (zoals misbruik of verwaarlozing) kunnen leiden tot spanning in het lichaam, ook in het bekkengebied.
• Angst voor bewegen of negatieve verwachtingen ("het zal nooit beter worden") houden klachten in stand.
• Onverwerkte emoties kunnen zich lichamelijk uiten, waardoor herstel moeilijker wordt.

Een vicieuze cirkel kan ontstaan: pijn veroorzaakt spanningen, die op hun beurt de pijn versterken.

Een bredere, integratieve kijk

Sommige therapeuten beschouwen bekkenpijn ook vanuit psychosomatiek (de wisselwerking tussen lichaam en geest):

• De psoas-spier reageert sterk op stress en angst en wordt daarom "de spier van de ziel" genoemd.
• Bekkenpijn kan symbool staan voor vasthouden, spanning en moeite met loslaten.
• Herstel vraagt niet alleen fysieke training, maar ook vertrouwen, emotionele ontlading en rust.

Een levensfilosofische benadering moedigt aan om meer naar het lichaam te luisteren, angsten los te laten en echt ruimte te nemen voor herstel.

Hoe voelt bekkenpijn?

De pijn wordt vaak gevoeld:

• Rond het schaambeen, heiligbeen of stuitje.
• Soms met uitstraling naar liezen of benen.
• Als stekend, zeurend of branderig.
• Verergert bij lopen, traplopen, bukken of lang zitten.
• Rust helpt vaak niet voldoende.

Gevolgen in dagelijks leven:

• Moeite met slapen, werken, autorijden, sporten en seksueel contact.
• Vermoeidheid, stemmingswisselingen, frustratie of verdriet.
• Minder energie en vertrouwen in het eigen lichaam.

Behandeling in de reguliere zorg

De gebruikelijke medische aanpak richt zich op voorlichting, oefentherapie en begeleiding.

• Voorlichting en advies:
Inzicht in oorzaak, goede houding en het aanpassen van belastende taken (zoals tillen of traplopen).
• Fysiotherapie:
Gericht op het versterken van rompspieren, verbeteren van stabiliteit en coördinatie.
• Bekkenbodemtherapie:
Oefeningen om de diepliggende spieren in het bekken beter te laten samenwerken.
• Oefentherapie Cesar/Mensendieck:
Helpt bij het verbeteren van houding en het leren verdelen van belasting over het lichaam.
• Rompstabilisatie-oefeningen:
Blijken effectiever dan alleen lokale spiertraining.
• Pijnstilling en hulpmiddelen:
• Paracetamol kan tijdelijk verlichting geven (in overleg met arts).
• Bekkenband of kussen tijdens zwangerschap kan helpen, maar moet na de bevalling afgebouwd worden.
• Een revalidatiearts kan helpen om ondanks pijn functioneel te blijven.

Uitdagingen in de reguliere zorg

• Er is geen eenduidige oorzaak, wat zorgt voor verschillen tussen behandelingen.
• Sommige vrouwen voelen zich niet serieus genomen, omdat bekkenpijn vaak als "normaal" wordt gezien.
• Er is nog te weinig aandacht voor emotionele en psychische factoren.
• Samenwerking tussen disciplines (huisarts, fysiotherapeut, psycholoog, revalidatiearts) ontbreekt vaak.

Een integrale behandeling, waarin lichaam en geest even belangrijk zijn, geeft de beste kans op duurzaam herstel.

Wat is craniosacraal therapie?

Fascia

Craniosacraal therapie is een zachte, lichaamsgerichte behandelvorm die je lichaam helpt om opgebouwde spanning los te laten. Het richt zich vooral op de fascia: een 'slim bindweefselnetwerk' dat alles in je lijf met elkaar verbindt – spieren, botten, organen en zenuwen. Als dit netwerk gespannen of verkleefd raakt door bijvoorbeeld stress, pijn, overbelasting of heftige gebeurtenissen, kun je dat merken als stijfheid, pijn of een gevoel van "niet lekker in je vel zitten".

Het effect van craniosacraal therapie, fysiek en emotioneel

Tijdens een sessie gebruikt de therapeut lichte aanraking en heel zachte rek in een bepaalde richting. Door die rustige, langzame aanraking kan de fascia soepeler worden en komt er letterlijk meer ruimte in het lichaam. Het zenuwstelsel kalmeert, je kunt je meer ontspannen gaan voelen en je lichaam kan beter schakelen tussen inspanning en herstel. Dat is onder andere terug te zien in een verbeterde hartritmevariatie (HRV): het hart past zich dan makkelijker aan, wat wordt gezien als een teken van veerkracht en gezondheid.

Craniosacraal therapie kijkt niet alleen naar spieren en gewrichten, maar naar de mens als geheel. Lichaam en geest worden gezien als één systeem: wat je voelt, denkt en meemaakt, zie je vaak terug in je lijf. Langdurige stress, angst, trauma of onverwerkte emoties kunnen zich vastzetten in de fascia en zo bijdragen aan pijn of bewegingsbeperkingen, bijvoorbeeld in het bekken. Door de zachte technieken kunnen die vastgehouden spanningen stukje bij beetje loskomen, waardoor je niet alleen lichamelijk ontspant, maar soms ook emoties, herinneringen of nieuwe inzichten opmerkt.

In de therapie wordt dat proces niet geduwd, maar begeleid. Terwijl de fascia zich ontspant en het lichaam als het ware een oude houding of spanning "opzoekt", kun je signalen gaan voelen: een brok in je keel, druk in het bekken, trillingen, beelden of gedachten die opkomen. Door daar met aandacht en verdiepende vragen bij stil te staan, leer je beter voelen wat je lichaam je wil vertellen. Dat kan helpen om patronen te herkennen, bijvoorbeeld altijd maar "flink zijn", je aanpassen, of je eigen grenzen negeren. Vanuit die bewustwording wordt het makkelijker om andere keuzes te maken: eerder rust nemen, beter je grenzen aangeven en meer te luisteren naar wat je zelf nodig hebt.

Craniosacraal therapie werkt daarmee op meerdere lagen tegelijk: fysiek (spanning, houding, beweeglijkheid), neurologisch (kalmeren van het autonome zenuwstelsel en bevorderen van herstel) en emotioneel (ruimte geven aan opgeslagen ervaringen en gevoelens). Het wetenschappelijke onderzoek groeit, maar is nog in ontwikkeling; veel van wat we weten komt uit klinische praktijk en ervaringen van cliënten. In de praktijk blijkt de therapie een waardevolle aanvulling op de reguliere zorg, juist omdat zij zowel aan preventie als aan herstel bijdraagt. Voor vrouwen met zwangerschap gerelateerde bekkenpijn kan craniosacraal therapie helpen om niet alleen het bekken als "mechanisch probleem" te zien, maar het hele verhaal van lichaam, emoties en draagkracht mee te nemen in het herstelproces.

De toegevoegde waarde van craniosacraal therapie bij bekkenpijn na de zwangerschap

Veel vrouwen krijgen tijdens of na hun zwangerschap last van bekkenpijn. In de reguliere zorg worden deze klachten meestal behandeld met fysiotherapie en oefeningen die de spieren versterken. Toch blijven sommige vrouwen, zelfs jaren later, pijn houden. Mijn onderzoek richt zich op wat craniosacraal therapie hierbij kan betekenen — een zachte, lichaamsgerichte benadering die lichaam én emoties meeneemt in het herstelproces.

Bekkenpijn gezien vanuit craniosacraal therapie

Craniosacraal therapie gaat ervan uit dat alles in het lichaam met elkaar verbonden is via het bindweefsel (de fascia) en het zenuwstelsel. Wanneer ergens spanning ontstaat – bijvoorbeeld na zwangerschap, bevalling, stress of trauma – kan dat effect hebben op andere delen van het lichaam. De behandeling richt zich op het ontspannen van deze spanning, het verbeteren van de beweeglijkheid en het ondersteunen van het zelfherstellend vermogen van het lichaam.

De behandeling is zacht en respectvol: de therapeut luistert met de handen naar wat het lichaam aangeeft, zonder iets te forceren. Tijdens sessies komt niet alleen fysieke ontspanning op gang, maar vaak ook emotionele ontlading of bewustwording.

Waarom bekkenpijn meer is dan een fysiek probleem

Bekkenpijn na de zwangerschap ontstaat vaak door een combinatie van factoren: veranderingen in de hormonen, de belasting van zwangerschap en bevalling, spanning in spieren en fascia, maar ook opgehoopte emoties of stress.

De fascia in het bekken kan door lichamelijke en emotionele gebeurtenissen verstrakken, waardoor beweging beperkt raakt en pijn blijft bestaan. Ook littekens (zoals na een keizersnede of episiotomie) en spanningen in de onderrug of het heiligbeen kunnen bijdragen aan klachten.

Daarnaast kan stress het zenuwstelsel overbelasten. Het lichaam blijft dan als het ware "aan staan", wat pijngevoel versterkt en herstel belemmert. Craniosacraal therapie helpt om dit zenuwstelsel weer in balans te brengen, waardoor het lichaam kan ontspannen en angst voor pijn afneemt.

Emoties en herstel horen bij elkaar

Veel vrouwen herkennen dat hun klachten niet alleen over het lichaam gaan, maar ook over niet-erkende gevoelens zoals angst, verdriet of boosheid. Tijdens craniosacrale sessies kan er ruimte ontstaan om deze emoties te voelen en los te laten. Dat maakt vaak letterlijk en figuurlijk ruimte in het bekken.

Een belangrijk inzicht uit mijn praktijk is dat het toelaten van emotie en het herstellen van vertrouwen in het eigen lichaam vaak de sleutel zijn tot genezing.

Casus: herstel na 24 jaar bekkenpijn

Ik begeleidde een vrouw die 24 jaar na haar zwangerschap nog steeds last had van bekkenpijn. Door verschillende craniosacrale technieken toe te passen, zoals het ontspannen van de bekkenbodem, de psoas (diepe heupspier) en het heiligbeen, werkte haar lichaam stap voor stap de spanning los.

Belangrijk was ook het werken met opgeslagen emoties via lichaamsbewustzijn (SER: somato-emotionele release). Toen ze oude boosheid en verdriet durfde te voelen, nam haar pijn sterk af. Na vijf behandelingen waren haar klachten verdwenen en kon ze weer vrij zitten en bewegen. Ze voelde zich niet alleen lichamelijk beter, maar ook emotioneel sterker en zelfverzekerder.

Wat deze methode uniek maakt

In tegenstelling tot meer mechanische behandelingen (zoals spierversterking) kijkt craniosacraal therapie naar het hele systeem: lichaam, emoties, gedachten en ervaringen.

De kracht van deze aanpak ligt in:

• Ontspanning van het bindweefsel in het bekken

• Verbetering van de doorbloeding en zenuwwerking

• Herstel van rust in het zenuwstelsel

• Emotionele verwerking en zelfbewustwording

Craniosacraal therapie dwingt niets af, maar volgt het lichaam. Daardoor voelen cliënten zich vaak echt gehoord, gezien en begrepen. De behandeling nodigt uit tot vertragen, voelen en het lichaam opnieuw leren vertrouwen.

Samenwerking met de reguliere zorg

Reguliere zorg, zoals fysiotherapie, blijft belangrijk – vooral bij acute klachten. Craniosacraal therapie kan hierop aansluiten, vooral als pijn chronisch wordt of emoties en stress een rol spelen.

Door samenwerking tussen therapeuten, fysiotherapeuten, verloskundigen en artsen ontstaat een vollediger beeld van de vrouw achter de klacht. Zo wordt herstel niet alleen fysiek, maar ook emotioneel ondersteund.

Vooruitblik

Het is mijn missie om vrouwen met bekkenpijn hun bewegingsvrijheid, eigen kracht en zelfvertrouwen terug te geven.

Ik pleit voor:

• Meer onderzoek naar fascia en de invloed van emoties op pijn.
• Meer samenwerking tussen reguliere en complementaire zorg.
• Craniosacraal therapie ook al tijdens de zwangerschap inzetten om bekkenpijn daarna mogelijk te voorkomen.

Hoewel wetenschappelijk bewijs nog in ontwikkeling is, wijzen praktijkervaring en eerste studies erop dat deze zachte, holistische benadering waardevolle verlichting en herstel kan bieden. Craniosacraal therapie nodigt het lichaam uit te herstellen van binnenuit — met aandacht, vertrouwen en zachte aanraking als uitgangspunt.